“Ibid” là gì?
“Ibid.” (sách đã dẫn) là dạng viết tắt của từ Latin ibidem, nghĩa là “ở cùng chỗ đó”. Trong một chú thích cuối trang hoặc chú thích cuối văn bản, nó đưa người đọc quay lại nguồn được trích dẫn ở chú thích ngay trước đó, để bạn không phải lặp lại toàn bộ thông tin tài liệu tham khảo.
Cách dùng “Ibid”
Khi hai chú thích liên tiếp trích dẫn cùng một nguồn, chú thích thứ hai có thể ghi “Ibid.” kèm số trang mới, hoặc chỉ ghi “Ibid.” khi số trang không đổi.
Ví dụ:
1. John Smith, History of Modern Europe (Oxford: Example Press, 2021), 45.
2. Ibid., 52.
3. Ibid.
(Một cuốn sách hư cấu.) Chú thích 2 trích dẫn trang 52 của cùng cuốn sách; chú thích 3 lại trích dẫn trang 52.
Cách dùng trong các kiểu trích dẫn
- Chicago: Chicago Manual of Style cho phép dùng “ibid.” nhưng không khuyến khích, và ưu tiên trích dẫn rút gọn (họ tác giả, nhan đề rút gọn, số trang) cho một nguồn được nhắc lại.
- OSCOLA (kiểu trích dẫn pháp lý của Vương quốc Anh): dùng “ibid” cho các trích dẫn liên tiếp của cùng một nguồn.
- APA, MLA và Harvard: các kiểu này dùng trích dẫn trong văn bản thay vì chú thích, nên không có chỗ cho “ibid.”.
Giải đáp nhanh
- Có thể dùng ibid hai lần liên tiếp không? Có. Mỗi “ibid.” chỉ đến chú thích ngay trước nó, nên một chuỗi chú thích dẫn cùng một nguồn đều có thể dùng nó.
- Ibid và op. cit.: “op. cit.” (opere citato, “trong tác phẩm đã dẫn”) chỉ đến một nguồn đã được trích dẫn trước đó nhưng không phải ở chú thích liền trước, đi kèm tên tác giả. Cách này nay đã lỗi thời; hãy dùng trích dẫn rút gọn thay thế.
- Ibid và id.: cách trích dẫn pháp lý của Hoa Kỳ (Bluebook) dùng “id.” ở chỗ các kiểu khác dùng “ibid.”.
Thực hành tốt
- Chỉ dùng “ibid.” khi chú thích trước đó trích dẫn một nguồn duy nhất, và đó chính là nguồn này.
- Thêm số trang khi số trang thay đổi; bỏ đi khi không đổi.
- Nếu có một nguồn khác xen vào giữa, hãy dùng trích dẫn rút gọn.
- Kiểm tra lại các chú thích sau những lần sửa muộn: di chuyển hoặc xóa một chú thích có thể khiến một “ibid.” chỉ sai nguồn. Một phần mềm quản lý tài liệu tham khảo tự tạo chú thích cho bạn sẽ tự động cập nhật chúng.
Trường hợp sử dụng: Tìm nguồn cho mọi nhận định ngay khi viết