İçeriğe geç

Dil bilgisi nedir?

Dil bilgisinin temelleri: cümle yapısı, sözcük türleri ve noktalama; dil bilgisinin yazıda açıklığı ve doğruluğu nasıl sağladığı.

Paylaşım

Dil bilgisi nedir?

Dil bilgisi, bir dilin sistemidir: sözcüklerin nasıl biçim değiştirdiği (biçim bilgisi) ve öbekler, cümlecikler ve cümleler hâlinde nasıl birleştiği (söz dizimi). Gündelik kullanımda, okurların akademik çalışmalarda beklediği uyum ve noktalama gibi standart yazı dili kurallarını da kapsar.

Dil bilgisinin ana bölümleri

  • Sözcük türleri: isimler, fiiller, sıfatlar, zarflar, zamirler, edatlar, bağlaçlar ve belirleyiciler.
  • Biçim bilgisi: sözcük biçimleri; örneğin çokluk ekleri (çalışma, çalışmalar) ve zaman ekleri (inceler, inceledi).
  • Söz dizimi: sözcük sırası ve cümle yapısı.
  • Uyum: yüklemin özneyle, zamirin de gönderme yaptığı isimle uyuşması.

Dil bilimciler dil bilgisini insanların dili gerçekte nasıl kullandığına göre betimler (betimleyici dil bilgisi); stil kılavuzları ve öğretmenler ise resmî yazı için kurallar koyar (kuralcı dil bilgisi). Akademik yazı ikincisini izler.

Akademik yazıda sık yapılan dil bilgisi hataları

  • Özellikle uzun öznelerde özne-yüklem uyumu hataları: “Ben ve ekip arkadaşlarım verileri birlikte topladık”, “topladı” değil.
  • Bir bölüm içinde tutarsız fiil zamanı.
  • Eksik cümleler, bitişik cümleler ve virgül hataları.
  • Sarkık niteleyiciler; çoğu zaman yöntem bölümlerinde.
  • Karıştırılan yazımlar: bağlaç olan “de/da” ile bulunma eki “-de/-da”, bağlaç olan “ki” ile ek olan “-ki”; İngilizcede affect/effect, its/it's, principal/principle ve İngiliz İngilizcesinde practice (isim) ile practise (fiil).
  • Sayılamayan isimlerin çoğul kullanılması: İngilizcede “researches”, “evidences”, “informations”.

İngiliz ve Amerikan İngilizcesi dil bilgisi

Farklar küçük ama görünürdür: İngiliz İngilizcesi topluluk isimleriyle çoğul fiile izin verir (“team are”), Amerikan İngilizcesinin “have gotten” dediği yerde “have got” kullanır ve present perfect zamanını daha sık kullanır (“I've just finished”). Bir türü seçin ve stil kılavuzunuz ya da dersiniz ne gerektiriyorsa ona bağlı kalın.

Dil bilginizi nasıl geliştirirsiniz?

  • Bir başvuru kaynağı kullanın: Türkçe için TDK'nin Yazım Kılavuzu; İngilizce için Practical English Usage (Swan) ya da Oxford Practice Grammar dizisi.
  • Kendi tekrarlayan hatalarınızın bir listesini tutun ve her taslakta bunları kontrol edin.
  • Çalışmanızı yüksek sesle okuyun: kusurlu dil bilgisini duymak, görmekten daha kolaydır.
  • Bir dil bilgisi denetleyicisini son söz olarak değil, ikinci bir göz olarak kullanın.

Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.