İçeriğe geç

İngilizcede söz dizimi nedir?

Söz diziminin anlamı ve cümle sırasını, açıklığı ve üslubu nasıl belirlediği; İngilizce cümle kalıpları ve fikirleri mantıklı biçimde dizmenin yolları.

Paylaşım

Söz dizimi nedir?

Söz dizimi (sentaks), dil bilgisinin sözcüklerin öbekler, cümlecikler ve cümleler hâlinde nasıl dizildiğiyle ilgilenen bölümüdür. Sözcükler aynı olsa da “Öğrenci öğretmen oldu” cümlesinin “Öğretmen öğrenci oldu” cümlesinden farklı bir şey anlatmasını belirleyen odur. (Programlamada “sözdizimi” bir bilgisayar dilinin kuralları anlamına gelir; bu ayrı bir konudur.)

İngilizcede sözcük sırası

İngilizce, özne-fiil-nesne (SVO) dizilişli bir dildir: “The researcher (S) interviewed (V) teachers (O)”. Japonca ve Korece gibi başka diller ise, Türkçe gibi, fiili sona koyar (SOV). İngilizce kimin ne yaptığını göstermek için sözcük eklerine değil sözcük sırasına dayandığından, sırayı değiştirmek anlamı da değiştirir.

Söz dizimi, dil bilgisi ve anlam bilimi

  • Dil bilgisi, sözcük biçimleri (biçim bilgisi) ve söz dizimi dahil bütün sistemdir.
  • Söz dizimi yapıdır: neyin nereye geldiği. Bkz. cümle yapısı.
  • Anlam bilimi anlamdır. Noam Chomsky'nin ünlü örneği “Colourless green ideas sleep furiously” (“Renksiz yeşil fikirler öfkeyle uyur”) söz dizimi bakımından doğrudur, ama makul bir anlam taşımaz.

Bir üslup tercihi olarak söz dizimi

Yazarlar söz dizimini etki yaratmak için kullanır: vurgu için kısa cümleler, bir argümanı kurmak için uzun cümleler, karşıtlık için devrik yapı (“Rarely has a single study had such influence”). Bir öyküyü ya da şiiri incelerken “söz dizimi”, cümlenin biçimi ve sırasıyla ilgili bu tercihleri ve bunların okuyucu üzerindeki etkisini anlatır.

Sık görülen söz dizimi hataları

  • Sarkık niteleyiciler ve yanlış yerleştirilmiş niteleyiciler.
  • Listelerde ve karşılaştırmalarda hatalı paralel yapı.
  • Eksik cümleler ve bitişik cümleler.
  • Fiillerinden uzun öbeklerle ayrılmış özneler.

Daha açık bir söz dizimi için ipuçları

  • Özneyi ve ana fiili cümlenin başına yakın koyun.
  • Niteleyicileri niteledikleri sözcüklerin yanına yerleştirin.
  • İkiden fazla ana fikir taşıyan cümleleri bölün.

Bilgisayarlar da söz dizimini çözümler: cümleleri ayrıştırmak (parsing), doğal dil işlemenin temel görevlerinden biridir.

Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.