Khung lý thuyết là gì?
Khung lý thuyết là lý thuyết đã được xác lập, hoặc tập hợp các lý thuyết, mà một nghiên cứu dùng để giải thích điều nó khảo sát. Nó cho người đọc biết bạn đang nhìn qua lăng kính nào: những khái niệm nào quan trọng, chúng được kỳ vọng liên hệ với nhau ra sao và vì sao. Nó định hình câu hỏi nghiên cứu, những gì bạn đo lường hoặc hỏi, và cách bạn diễn giải kết quả.
Khung lý thuyết và khung khái niệm
Khung lý thuyết dựa trên lý thuyết hiện có, đã được kiểm chứng. Khung khái niệm là mô hình riêng của bạn cho nghiên cứu, thường là một sơ đồ về các biến và mối quan hệ cụ thể bạn sẽ xem xét, được xây dựng từ lý thuyết đó và từ các phát hiện trước đây. Nhiều luận án có cả hai.
Ví dụ về khung lý thuyết
- Thuyết hành vi có kế hoạch (Ajzen, 1991): ý định, được định hình bởi thái độ, chuẩn mực và nhận thức kiểm soát, dự báo hành vi. Phổ biến trong các nghiên cứu về sức khỏe và môi trường.
- Thuyết tự quyết (Deci và Ryan): động lực phụ thuộc vào sự tự chủ, năng lực và sự gắn kết. Phổ biến trong giáo dục và tâm lý học lao động.
- Thuyết nhận thức xã hội (Bandura): học tập thông qua quan sát và niềm tin vào năng lực bản thân (self-efficacy).
- Mô hình chấp nhận công nghệ (Davis, 1989): nhận thức về tính hữu ích và tính dễ sử dụng dự báo việc chấp nhận công nghệ.
- Thuyết khuếch tán đổi mới (Rogers): cách các ý tưởng mới lan truyền trong một quần thể.
- Các dạng vốn của Bourdieu: vốn kinh tế, vốn xã hội và vốn văn hóa trong xã hội học và giáo dục.
- Theoretical Domains Framework (Khung các lĩnh vực lý thuyết): một tổng hợp các lý thuyết về thay đổi hành vi, được dùng trong nghiên cứu triển khai trong chăm sóc sức khỏe.
Cách tìm khung lý thuyết cho nghiên cứu của bạn
- Đọc các nghiên cứu chính về chủ đề của bạn và ghi lại những lý thuyết chúng sử dụng.
- Xem giáo trình và các bài tổng quan trong lĩnh vực của bạn để biết các lý thuyết chính.
- Chọn lý thuyết giải thích tốt nhất vấn đề của bạn, chứ không chỉ chọn lý thuyết nổi tiếng nhất.
- Thảo luận với giảng viên hướng dẫn; các khoa thường có những truyền thống ưa chuộng riêng.
Cách viết phần khung lý thuyết
- Nêu tên và giải thích lý thuyết, trích dẫn các tác giả gốc.
- Định nghĩa các khái niệm chính theo cách bạn sẽ dùng chúng.
- Cho thấy lý thuyết áp dụng vào câu hỏi của bạn như thế nào, và nó khiến bạn kỳ vọng điều gì (một phát biểu giả thuyết trong nghiên cứu định lượng).
- Nêu các giới hạn của lý thuyết và những phê bình đối với nó.
Trong nghiên cứu định tính, khung lý thuyết có thể định hướng việc phân tích một cách lỏng hơn, hoặc được phát triển từ dữ liệu. Nó thường nằm trong hoặc ngay sau phần tổng quan tài liệu.
Trường hợp sử dụng: Công cụ tạo tổng quan tài liệu có trích dẫn thật