Bài luận nghị luận là gì?
Bài luận nghị luận đưa ra một lập trường rõ ràng về một vấn đề còn gây tranh cãi và bảo vệ lập trường đó bằng bằng chứng và lập luận, đồng thời trả lời những phản bác mạnh nhất. Thể loại này còn được gọi là bài luận lập luận (argument essay) và, trong một số học phần, bài viết nêu quan điểm (position paper). Nó khác với bài luận thuyết minh, một dạng văn thuyết minh (expository writing) chỉ giải thích mà không đứng về phía nào.
Bài luận nghị luận và bài luận thuyết phục
Cả hai đều đứng về một phía. Bài luận nghị luận thuyết phục chủ yếu bằng bằng chứng và lô-gic, và phải xử lý công bằng các quan điểm đối lập; văn thuyết phục có thể dựa nhiều hơn vào sức lay động cảm xúc và giọng riêng của người viết, và có thể hoàn toàn không đề cập đến phía bên kia. Bài luận học thuật gần như luôn là bài luận nghị luận.
Cấu trúc bài luận nghị luận
- Mở bài: bối cảnh và một luận điểm chính có thể tranh luận.
- Các đoạn thân bài: mỗi đoạn là một lý do ủng hộ luận điểm, kèm bằng chứng và phân tích (xem đoạn thân bài).
- Phản biện và bác bỏ: quan điểm đối lập mạnh nhất, được trình bày công bằng, và lý do lập trường của bạn vẫn đứng vững.
- Kết luận: câu trả lời, cùng các hàm ý của nó.
Ví dụ dàn ý
Luận điểm: “Các trường đại học nên thay phần lớn các kỳ thi đóng sách bằng hình thức đánh giá mở sách.”
Lý do 1: bài làm mở sách kiểm tra khả năng vận dụng, điều mà nhà tuyển dụng coi trọng.
Lý do 2: chúng làm giảm lợi thế của việc học thuộc so với việc hiểu bài.
Phản biện: thi mở sách khiến gian lận dễ hơn; bác bỏ: câu hỏi được thiết kế tốt đòi hỏi phân tích, thứ không thể sao chép.
Kết luận: chỉ giữ thi đóng sách ở những nơi mà bản thân khả năng ghi nhớ là kỹ năng cần đánh giá.
Các mô hình lập luận
- Cổ điển: mở đầu, bối cảnh, lập luận, bác bỏ, kết luận; dùng các phương thức thuyết phục của tu từ học: logos (lô-gic), ethos (uy tín của người viết) và pathos (cảm xúc).
- Toulmin (Stephen Toulmin, 1958): luận điểm (claim), căn cứ (grounds, tức bằng chứng), lý lẽ bảo đảm (warrant, lý do bằng chứng ủng hộ luận điểm), cơ sở hỗ trợ (backing), giới hạn (qualifier) và phản bác (rebuttal). Hữu ích để kiểm tra từng bước lập luận.
- Kiểu Rogers (Rogerian): bắt đầu từ điểm chung với phía đối lập, hữu ích cho các chủ đề gây chia rẽ.
Câu hỏi thường gặp
- Bài luận nên dài bao nhiêu? Bài luận ở trường phổ thông thường dài 500 đến 1.000 từ; bài luận đại học 1.000 đến 2.500 từ. Hãy làm theo yêu cầu của đề bài.
- Cần bao nhiêu nguồn? Không có con số cố định; với bài luận 1.000 từ, đề bài thường yêu cầu khoảng ba đến năm nguồn đáng tin cậy.
- Có thể dùng ngôi “tôi” không? Thường là có khi nêu lập trường của bạn (“Tôi lập luận rằng”); hãy kiểm tra quy ước của khoa bạn.
- AI có thể viết hộ không? Nộp văn bản do AI viết như bài của chính mình thường vi phạm quy định của trường đại học; AI có thể giúp góp ý cho bản nháp do bạn tự viết, nếu học phần của bạn cho phép.
Lập luận tốt đến từ tư duy phản biện: hãy kiểm tra lập luận của chính bạn khắt khe như khi kiểm tra quan điểm của phía đối lập.
Trường hợp sử dụng: AI tốt nhất để viết bài luận, vẫn là bài của bạn