Văn thuyết phục là gì?
Văn thuyết phục nhằm thuyết phục người đọc đồng ý với một quan điểm hoặc thực hiện một hành động. Văn thuyết phục kết hợp lập luận và bằng chứng với việc khơi gợi các giá trị và cảm xúc của người đọc, và được dùng ở khắp nơi, từ chuyên mục bình luận và quảng cáo đến đề xuất xin tài trợ và thư xin việc. Trong chương trình tiểu học của nước Anh, thể loại này được dạy từ Year 4, và xuất hiện trong các bài viết của môn GCSE English Language.
Ví dụ về văn thuyết phục
- Bài bình luận và thư gửi báo.
- Bài phát biểu và tờ rơi vận động.
- Quảng cáo và lời kêu gọi gây quỹ.
- Đề xuất xin tài trợ và đề xuất nghiên cứu, thư xin việc và bài luận cá nhân.
- Bản tóm tắt chính sách khuyến nghị một hướng hành động.
Ba phương thức thuyết phục
Tu từ học của Aristotle nêu ra ba cách thuyết phục:
- Ethos: uy tín của người viết: chuyên môn, sự công bằng, độ đáng tin cậy.
- Logos: lý lẽ và bằng chứng: dữ kiện, số liệu thống kê, lập luận.
- Pathos: cảm xúc: câu chuyện, ví dụ sinh động, những giá trị người đọc cùng chia sẻ.
Các kỹ thuật thuyết phục
Trường học ở Vương quốc Anh thường dạy cách ghi nhớ AFOREST: Alliteration (điệp âm), Facts (dữ kiện), Opinions (ý kiến), Rhetorical questions (câu hỏi tu từ), Emotive language (ngôn ngữ giàu cảm xúc), Statistics (số liệu thống kê) và Triples (bộ ba). Các kỹ thuật khác gồm xưng hô trực tiếp với người đọc (“bạn”), ý kiến chuyên gia, lặp lại, giai thoại và trả lời các ý kiến phản đối.
Quy tắc bộ ba (triples) nhóm các ý hoặc các từ thành bộ ba vì khuôn mẫu này tạo cảm giác trọn vẹn và dễ nhớ: “rẻ hơn, nhanh hơn và công bằng hơn”.
Ví dụ
“Mỗi năm, hàng nghìn sinh viên bị mất điểm không phải vì hiểu sai chủ đề mà vì phản hồi đến quá muộn để có thể sử dụng. Chuyển việc phản hồi sang giai đoạn bản nháp sẽ tốn rất ít chi phí, giúp ích cho mọi sinh viên và nâng cao chất lượng. Ai trong chúng ta lại chấp nhận một thầy dạy lái xe chỉ nhận xét sau khi thi xong?”
Văn thuyết phục và văn nghị luận
Một bài luận nghị luận chủ yếu dựa vào bằng chứng và lý lẽ, và phải xem xét công bằng các quan điểm đối lập; văn thuyết phục có thể dựa nhiều hơn vào cảm xúc và phong cách. Trong bài viết học thuật, hãy dùng pathos vừa phải và giữ bằng chứng vững chắc.
Cách viết thuyết phục
- Hiểu người đọc: hiện họ tin điều gì, và điều gì sẽ khiến họ tiến thêm một bước.
- Nêu lập trường của bạn rõ ràng và sớm (xem luận điểm chính).
- Đưa ra những lý do tốt nhất kèm bằng chứng; mở đầu bằng một ý mạnh và để dành ý mạnh nhất cho phần cuối.
- Trả lời thẳng thắn ý kiến phản đối chính: điều đó tạo dựng uy tín.
- Kết thúc bằng một lời kêu gọi hành động rõ ràng hoặc một ý chốt.
Thuyết phục công bằng nhất khi dựa trên bằng chứng chính xác; tư duy phản biện cũng giúp bạn nhận ra các kỹ thuật thao túng trong bài viết của người khác.
Trường hợp sử dụng: AI hỗ trợ viết bài nghiên cứu