Paralel yapı nedir?
Paralel yapı (paralellik), birbiriyle ilişkili fikirleri aynı dil bilgisi biçiminde ifade etmektir: isimleri isimlerle, fiilimsileri fiilimsilerle (İngilizcede -ing biçimleri), yan cümleleri yan cümlelerle. Okur kalıbı önceden kestirebildiği için listeleri, karşılaştırmaları ve ikilileri okumayı kolaylaştırır.
Hangi cümle paralel yapıyı doğru kullanıyor?
- Paralel değil: “Çalışma, stresi ölçmeyi, iki grubu karşılaştırarak ve bir müdahalenin değerlendirilmesini amaçlamaktadır.”
- Paralel: “Çalışma, stresi ölçmeyi, iki grubu karşılaştırmayı ve bir müdahaleyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır.”
- Paralel değil: “Katılımcılara uyku, beslenme ve egzersiz yapıp yapmadıkları soruldu.”
- Paralel: “Katılımcılara uyku, beslenme ve egzersiz alışkanlıkları soruldu.”
Paralel yapı en çok nerede önemlidir?
- Listeler ve diziler: madde işaretleri dahil, her öğe aynı biçimde.
- Bağlaçlarla kurulan ikililer: hem...hem de, ya...ya da, yalnızca...değil, aynı zamanda. “Yöntem yalnızca maliyeti düşürmekle kalmaz, aynı zamanda doğruluğu da artırır.”
- Karşılaştırmalar: “Plan yazmak, taslağı yeniden yazmaktan daha hızlıdır”; “taslağın yeniden yazılmasından” değil.
- Araştırmanın amaç ve hedefleri: “...belirlemek, ...karşılaştırmak, ...değerlendirmek”.
- Başlıklar ve ana hatlar: aynı düzeydeki başlıklar aynı biçimde (“Verileri Toplama”, “Verileri Analiz Etme”; “Veri Toplama”, “Nasıl Analiz Ettik” değil).
Paralellik ve anafora
Art arda gelen yan cümlelerin başında aynı sözcükleri tekrarlamak anlamına gelen anafora (“Savaşacağız sahillerde, savaşacağız çıkarma alanlarında”), retorikte vurgu için kullanılan bir paralellik türüdür. Paralel yapı daha geniş bir dil bilgisi ilkesidir; anafora ise onun üzerine kurulan bir üslup aracıdır.
Paralel yapı nasıl kontrol edilir?
- Listeleri, ikilileri ve karşılaştırmaları bulun, ardından her öğenin ilk sözcüğünün altını çizin.
- Her öğenin listeyi başlatan sözcüklere uyduğunu kontrol edin: “Amaçlar ölçmek, karşılaştırmak ve değerlendirmektir.”
- Bir edatı ya da ortak bir öğeyi (İngilizcede “to” gibi) ya her öğenin önünde tekrarlayın ya da yalnızca ilkinin önünde kullanın; bazılarında kullanıp bazılarında atlamayın.
İyi bir paralellik, söylediğinizi değiştirmeden cümle yapısını iyileştirmenin en basit yollarından biridir.
Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır