İçeriğe geç

Bitişik cümle (run-on sentence) nedir?

Bitişik cümlelerin ne olduğu, neden ortaya çıktığı ve nasıl düzeltileceği; açık bir yazım için örnekler ve noktalama ipuçları.

Paylaşım

Bitişik cümle nedir?

Bitişik cümle (İng. run-on sentence), iki ya da daha fazla bağımsız cümleciği, onları bağlaması gereken noktalama işareti ya da bağlaç olmadan birleştiren cümledir. İngilizcedeki “run-on” adı, bir cümlenin düzgün bir duraksama olmadan bir sonrakine akmasından gelir. Kavram İngilizce dil bilgisine aittir; aşağıdaki örnekler yapıyı Türkçe cümlelerle gösterir.

İki tür bitişik cümle

  • Kaynaşmış cümle (fused sentence): hiç noktalama yoktur. “Sonuçlar açıktı hipotez desteklendi.”
  • Virgül hatası: yalnızca bir virgül vardır. “Sonuçlar açıktı, hipotez desteklendi.”

Uzun bir cümle her zaman bitişik cümle değildir

Belirleyici olan uzunluk değildir. “Örneklem küçük olmasına ve tek bir üniversiteden alınmasına karşın, her iki test turunda da tutarlı çıkan sonuçlar hipotezi desteklemektedir” cümlesi uzundur ama doğrudur: tek bir ana cümlesi ve ona düzgünce bağlanmış öğeleri vardır. “Çalıştırdım başarısız oldu” ise kısadır ve bir bitişik cümledir.

Bitişik cümle nasıl tespit edilir?

  1. Her özne ve yüklem çiftini bulun: her çift bir cümleciktir.
  2. Her cümleciğin tek başına bir cümle olarak durup duramayacağını sorun.
  3. Böyle iki cümlecik aralarında hiçbir şey olmadan ya da yalnızca bir virgülle karşılaşıyorsa bu bir bitişik cümledir.

Bitişik cümle nasıl düzeltilir?

  • Nokta: “Sonuçlar açıktı. Hipotez desteklendi.”
  • Noktalı virgül: “Sonuçlar açıktı; hipotez desteklendi.”
  • Virgül ve bağlaç: “Sonuçlar açıktı, bu yüzden hipotez desteklendi.”
  • Yan cümleye dönüştürme: “Sonuçlar açık olduğu için hipotez desteklendi.”

Bitişik cümlede tek bir cümleye sığmayacak kadar çok şey vardır; eksik cümlede ise çok az. İkisi de cümlecikleri gözden kaçırmaktan kaynaklanır ve ikisi de doğru noktalamayla düzeltilir.

İpuçları

  • İngilizce yazarken virgülden sonra gelen “however”, “therefore” ve “then” sözcüklerine dikkat edin: çoğu zaman bir bitişik cümleye işaret ederler.
  • Taslağınızı sesli okuyun ve yalnızca noktalamanın gösterdiği yerlerde duraksayın.
  • Düzeltme yöntemlerinizi çeşitlendirin ki cümle yapınız bir kısa cümleler dizisine dönüşmesin.

Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.