İçeriğe geç

Bağlaç nedir?

Bağlaçların ne olduğu ve sözcükleri, öbekleri ve cümlecikleri nasıl bağladığı: sıralama, yan cümle ve ikili bağlaçlar, örneklerle.

Paylaşım

Bağlaç nedir?

Bağlaç, sözcükleri, öbekleri ya da cümlecikleri birbirine bağlayan ve aralarındaki ilişkiyi gösteren sözcüktür: ekleme (ve), karşıtlık (ama), seçenek (veya), neden (çünkü), zaman (iken) ya da koşul (eğer).

Bağlaç türleri

  • Sıralama bağlaçları (coordinating): eş değerli öğeleri bağlar. İngilizcede yedi tanedir ve FANBOYS kısaltmasıyla hatırlanır: for, and, nor, but, or, yet, so. Türkçede ve, ama, fakat, veya, ya da bu işi görür.
  • Yan cümle bağlaçları (subordinating): bağımlı bir cümleciği ana cümleciğe bağlar: çünkü, -masına rağmen, -dığından beri, iken, -madıkça, oysa, -dıktan sonra, eğer.
  • İkili bağlaçlar (correlative): çiftler hâlinde çalışır: ya...ya da, ne...ne, hem...hem de, yalnızca...değil...aynı zamanda, ister...ister.

Örnekler

  • “Çalışma kapsamlı ve iyi yapılandırılmıştı.” (sıralama)
  • “Her ne kadar sonuçlar olumlu olsa da daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.” (yan cümle)
  • “Hem anket hem de görüşmeler aynı nedene işaret etti.” (ikili)

Bağlaçlar ve virgüller

  • İngilizcede iki bağımsız cümleciği birleştiren sıralama bağlacından önce virgül konur: “Sınav zordu, ama öğrencilerin çoğu geçti.”
  • Başta gelen bir yan cümleden sonra virgül koyun (“Yağmur yağdığı için, ...”); yan cümle ikinci sırada geldiğinde genellikle virgül gerekmez (“... çünkü yağmur yağıyordu”). İngilizcede although ve whereas gibi karşıtlık sözcükleri bunun istisnasıdır: her iki konumda da genellikle virgül alırlar.
  • “However” ve “therefore” bağlaç değildir; iki cümleyi bunlarla ve bir virgülle birleştirmek virgül hatası oluşturur.

İkili bağlaçları doğru kullanmak

Her iki yarıdan sonra gelen sözcükler aynı biçimde olmalıdır: “hem hatırlamayı iyileştirir hem de kaygıyı azaltır” doğrudur, “hem hatırlamayı iyileştirir hem de kaygı azaltılır” değil. Buna paralel yapı denir.

Cümleye “Ve” ya da “Ama” ile başlanabilir mi?

Evet. Modern stil kılavuzlarının çoğu bunu kabul eder ve vurgu için etkili olabilir. Resmî akademik yazıda ölçülü kullanın; bölümünüz tutucuysa “Bununla birlikte” ya da “Buna ek olarak” ifadelerini tercih edin.

Son ipuçları

Bağlacı kastettiğiniz ilişkiye göre seçin: “çünkü” ve “-dığı için” neden bildirir, “iken” hem “sırasında” hem de “oysa” anlamına gelebilir. Fikirler arasındaki kesin bağlar yazının bir arada durmasını sağlar; bkz. geçiş sözcükleri.

Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.