Tổng quan phạm vi (scoping review) là gì?
Tổng quan phạm vi (scoping review) lập bản đồ các nghiên cứu về một chủ đề rộng: có bao nhiêu nghiên cứu, thuộc những loại nào, đề cập những khái niệm và nhóm đối tượng nào, và khoảng trống nằm ở đâu. Nó dùng cách tìm kiếm có hệ thống, giống như tổng quan hệ thống, nhưng câu hỏi của nó là “có những nghiên cứu nào?” chứ không phải “câu trả lời là gì?”, vì vậy nó thường không thẩm định chất lượng từng nghiên cứu hay gộp kết quả. “Tổng quan phạm vi có hệ thống” (systematic scoping review) cũng là cùng một loại, chỉ nhấn mạnh phương pháp có hệ thống.
Tổng quan phạm vi và tổng quan hệ thống
- Câu hỏi: rộng và mang tính khám phá (tổng quan phạm vi) so với tập trung và cụ thể (tổng quan hệ thống).
- Thẩm định chất lượng: thường không thực hiện (tổng quan phạm vi) so với bắt buộc (tổng quan hệ thống).
- Kết quả đầu ra: một bản đồ bằng chứng, thường dưới dạng bảng và biểu đồ (tổng quan phạm vi) so với một câu trả lời, đôi khi kèm phân tích gộp (tổng quan hệ thống).
- Công dụng: làm rõ khái niệm, tìm một khoảng trống tri thức hoặc quyết định xem có đáng làm một tổng quan hệ thống hay không.
Một tổng quan tường thuật thì ít chính thức hơn cả hai.
Các bước của một tổng quan phạm vi
Hầu hết các tổng quan phạm vi theo khung của Arksey và O'Malley (2005), được Levac và cộng sự cùng JBI hoàn thiện thêm:
- Xác định câu hỏi nghiên cứu, thường được xây dựng theo PCC: Population (nhóm đối tượng), Concept (khái niệm), Context (bối cảnh).
- Xác định các nghiên cứu liên quan bằng một chiến lược tìm kiếm đầy đủ trên nhiều cơ sở dữ liệu và tài liệu xám.
- Chọn nghiên cứu theo tiêu chí đưa vào, lý tưởng là với hai người đánh giá.
- Lập bảng dữ liệu: trích xuất các chi tiết chính của từng nghiên cứu vào một bảng.
- Đối chiếu, tóm lược và báo cáo kết quả, thường bằng số liệu và chủ đề.
- Tham vấn các bên liên quan (không bắt buộc): hỏi người hành nghề hoặc bệnh nhân xem bản đồ này có ý nghĩa gì.
Đề cương và báo cáo
Hãy viết đề cương (protocol) trước và công bố nó, ví dụ trên Open Science Framework (PROSPERO không đăng ký tổng quan phạm vi). Báo cáo tổng quan theo bảng kiểm PRISMA-ScR, phần mở rộng của PRISMA dành cho tổng quan phạm vi.
Xây dựng chiến lược tìm kiếm
Biến mỗi yếu tố PCC thành một nhóm từ khóa và tiêu đề chủ đề, kết hợp chúng bằng toán tử Boolean, thử nghiệm tìm kiếm trên một vài bài báo liên quan đã biết, và ghi lại chính xác những gì bạn đã chạy trong từng cơ sở dữ liệu để có thể lặp lại tìm kiếm.
Năm chữ C của một bài tổng quan tài liệu
Dù là loại tổng quan nào, nhiều tài liệu hướng dẫn tóm gọn cách tổng quan tốt thành năm chữ C: cite (trích dẫn), compare (so sánh), contrast (đối chiếu), critique (phê bình) và connect (kết nối). Tổng quan phạm vi tập trung vào trích dẫn, so sánh và kết nối, và thường bỏ qua phê bình; một bài tổng quan tài liệu đầy đủ cần cả năm.
Trường hợp sử dụng: Công cụ tạo tổng quan tài liệu có trích dẫn thật