İçeriğe geç

Zamir uyumu nedir?

Zamirleri öncülleriyle sayı, cinsiyet ve kişi bakımından nasıl uyumlu hâle getireceğiniz ve en yaygın uyum hatalarından nasıl kaçınacağınız.

Paylaşım

Zamir uyumu nedir?

Zamir uyumu (zamir ile öncülü arasındaki uyum), bir zamirin gönderme yaptığı sözcükle, yani öncülüyle sayı, kişi ve gerektiğinde cinsiyet bakımından örtüşmesi demektir. İngilizce “The authors revised their paper” (Yazarlar makalelerini gözden geçirdi) cümlesinde “their”, “authors” ile uyumludur. Uyum hataları, kimden ya da neden söz ettiğinizi belirsizleştirir.

Örnekler ve hatalar

  • Topluluk isimleri: İngiliz İngilizcesinde üyeleri kastediyorsanız “The committee published their report” kabul edilir; “The committee published its report” ise kurulu tek bir bütün olarak ele alır. Birini seçin ve tutarlı olun.
  • Sayı hatası: “Each journal has their own rules.” Dergi bir kişi değil, bir nesnedir; bu nedenle tekil “they” burada kullanılamaz: “Each journal has its own rules.” (Her derginin kendi kuralları vardır.)
  • Kişi hatası: “Bir öğrenci ödevini geç teslim ettiğinde puan kaybedersiniz.” Düzeltme: “Öğrenciler ödevlerini geç teslim ettiklerinde puan kaybederler.”
  • Belirsiz öncül: “Danışman öğrenciye sınavı geçtiğini söyledi.” (Kim geçti?) Düzeltme: “Danışman öğrenciye ‘Sınavı geçtiniz’ dedi.”

Tek bir kişi için “they” kullanılabilir mi?

İngilizcede evet. “Each student must bring their notebook” kullanımı APA 7 ve MLA 9 tarafından kabul edilir; bu stiller, cinsiyet bilinmediğinde ya da önemli olmadığında ve kişinin kendi kullandığı zamir bu olduğunda tekil “they” kullanılmasını önerir. Tekil “they” çoğul fiil alır (“they are”). “He or she” hâlâ doğrudur ama tekrarlandığında hantal durur; cümleyi çoğul yapmak da (“Students must bring their notebooks”) işe yarar. Türkçede “o” zamiri cinsiyet belirtmediği için bu sorun ortaya çıkmaz.

Temel kurallar

  • “Ve” ile bağlanan birleşik öncüller çoğul zamir alır: “Smith ve Jones bulgularını sundu.”
  • “Veya” ya da “ne... ne de” ile zamir, yakın olan öncüle uyar: “Ne danışman ne de öğrenciler görüşlerini değiştirdi.”
  • Belgisiz zamirler (İngilizcede everyone, someone ve each gibi) fiil bakımından dil bilgisel olarak tekildir (“everyone is”), ancak günümüz kullanımında “their” ile karşılanır.
  • Topluluk isimleri: grubu bir bütün olarak ele alıyorsanız “its”, üyelerini kastediyorsanız “their”; fiili de seçiminize uydurun (bkz. özne-yüklem uyumu).

İpuçları

  • Her “it”, “they” ya da “this” (Türkçede “o”, “onlar”, “bu”) için tam olarak tek bir öncülü gösterebildiğinizi kontrol edin.
  • Belirsiz bir “bu” sözcüğünü “bu sonuç” ya da “bu yaklaşım” gibi daha açık bir ifadeyle değiştirin.
  • Metin boyunca aynı kişiyi koruyun: akademik yazım, okura doğrudan hitaba (“you”, “siz”) nadiren geçer.

Kullanım alanı: Deneme yazımında yapay zekâ: argüman sizin kalır

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.