İçeriğe geç

Çift kör hakemlik nedir?

Akademik yayıncılıkta çift kör hakemlik nasıl işler ve yazarlarla hakemler arasındaki anonimlik adilliği ve tarafsızlığı nasıl destekler?

Paylaşım

Çift kör hakem değerlendirmesi nedir?

Çift kör hakemlikte (çift anonim değerlendirme olarak da bilinir) hakemler makale metnini kimin yazdığını, yazarlar da makaleyi kimin değerlendirdiğini bilmez. Amaç, çalışmanın yazarların adına, cinsiyetine, ülkesine ya da kurumuna göre değil, yalnızca içeriğine göre değerlendirilmesidir. Beşerî ve sosyal bilimlerin büyük bölümünde standart uygulamadır, birçok fen dergisinde ise bir seçenektir; Nature dergileri bu seçeneği 2015'ten beri sunmaktadır.

Nasıl işler?

  1. Yazar, adların ve kurum bilgilerinin ayrı bir kapak sayfasında yer aldığı anonimleştirilmiş bir makale metni gönderir.
  2. Yayın ofisi anonimleştirmeyi kontrol eder ve makaleyi hakemlere gönderir (bkz. hakem değerlendirmesi).
  3. Hakemler, yazarların kim olduğunu öğrenmeden raporlarını editöre iletir.
  4. Editör de raporları, yine anonimleştirilmiş olarak yazarlara iletir.

Hakemlerin yazar adlarını görebildiği kör hakemlik (tek kör) modeliyle karşılaştırın.

Makalenizi nasıl anonimleştirirsiniz?

  • Ana dosyadan adları, kurum bilgilerini ve iletişim bilgilerini çıkarın.
  • Teşekkür bölümünü ve fon beyanlarını kabul aşamasına kadar çıkarın ya da anonimleştirin.
  • Kendi önceki çalışmalarınıza üçüncü şahıs ağzıyla (“Lee (2021) göstermiştir ki”) ya da dergi istiyorsa “Yazar (2021)” biçiminde atıf yapın.
  • Yöntem bölümünden, üniversitenizin etik kurulunun adı gibi kimliğinizi ele veren ayrıntıları çıkarın.
  • Yazar adını dosyanın özelliklerinden (meta verilerden) ve izlenen değişikliklerden temizleyin.

Her derginin gönderim kuralları, tam olarak neyin istendiğini belirtir.

Sık sorulan sorular

Bir derginin hakemli olup olmadığını nasıl kontrol ederim?

Derginin değerlendirme modelini belirten “Hakkında” (About) ya da yazar yönergeleri sayfasını okuyun veya Ulrichsweb gibi bir dizine ya da bir hakemli veritabanına bakın.

Hakem değerlendirmesi ne kadar sürer?

Genellikle haftalar ile aylar arasında: ilk karar çoğu zaman bir ila üç ay sürer; düzeltmelerle birlikte tüm süreç, alana ve dergiye bağlı olarak altı ay ya da daha uzun sürebilir.

İngilizcede “peer review” kısa çizgiyle mi yazılır?

Türkçede “hakem değerlendirmesi” denir ve bu soru doğmaz. İngilizcede ise isim olarak kullanıldığında kısa çizgi almaz (“the peer review was quick”), bir ismin önünde sıfat olarak kullanıldığında alır (“a peer-reviewed journal”).

Sınırlılıklar

Küçük alanlarda hakemler, yazarları çoğu zaman konudan, verilerden ya da çevrim içi olarak zaten paylaşılmış ön baskılardan tahmin edebilir. Çift kör hakemlik önyargıyı azaltır, ancak tamamen ortadan kaldıramaz.

Kullanım alanı: Araştırmacılar için yapay zekâ yazım araçları

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.