İçeriğe geç

Kör hakemlik nedir?

Akademik yayıncılıkta kör hakemliğin nasıl işlediği, hakem anonimliğinin tarafsız değerlendirmeyi nasıl desteklediği ve nerede yetersiz kaldığı.

Paylaşım

Kör hakemlik nedir?

Kör hakemlik, kimliklerin gizlendiği hakem değerlendirmesidir. Terim hem tek kör hem de çift kör hakemlik için kullanılır; bu madde tek kör hakemliğe odaklanır: hakemler yazarların kim olduğunu bilir, ama yazarlar makalelerini kimin değerlendirdiğini bilmez. Birçok yayıncı artık “kör” yerine “anonimleştirilmiş” ya da “anonim” değerlendirme ifadesini kullanmaktadır.

Tek kör, çift kör ve üçlü kör hakemlik

  • Tek kör (tek anonim): hakemler anonimdir, yazarlar bilinir. Fen bilimlerinde hâlâ en yaygın modeldir.
  • Çift kör hakemlik (çift anonim): hem hakemler hem yazarlar anonimdir. Beşerî ve sosyal bilimlerde yaygındır.
  • Üçlü kör: editör de yazarları bilmez.
  • Açık hakemlik: anonimlik yoktur; kimlikler, bazen de raporlar kamuya açıktır.

Tek kör hakemliğin avantajları

  • Hakemler, kıdemli yazarlardan gelebilecek olumsuz sonuçlardan korkmadan rahatça eleştirebilir.
  • Hakemler, yazarların önceki çalışmalarının konuyla ilgili olup olmadığını ya da örtüşüp örtüşmediğini kontrol edebilir.
  • Yürütmesi kolaydır: yazarların makale metinlerini anonimleştirmesi gerekmez.

Sınırlamalar

  • Önyargı: yazarları bilmek yargıyı etkileyebilir. PNAS'ta yayımlanan bir çalışmada (Tomkins, Zhang ve Heavlin, 2017), bir bilgisayar bilimi konferansındaki tek kör hakemlerin, çift kör hakemlere kıyasla ünlü yazarların ve önde gelen kurumların makalelerini kayırma olasılığı daha yüksek bulunmuştur.
  • Hesap verebilirlik: anonim hakemler hiçbir sonuçla karşılaşmadan özensiz ya da sert davranabilir.

Yazarlar için anlamı

  • Derginin hangi modeli kullandığını gönderim kurallarından kontrol edin; tek kör hakemlikte adınızı çıkarmanız gerekmez.
  • Hakemlerin kim olduğunu bilemeseniz bile onlara profesyonelce, madde madde yanıt verin (bkz. düzeltme talebi).
  • Bir çıkar çatışmasından şüpheleniyorsanız bunu hakeme değil, editöre bildirin.

Kullanım alanı: Araştırmacılar için yapay zekâ yazım araçları

Bir sonraki makaleniz, gerçek atıflarla.

Makalenizi anlatın, bir dakikada ana hattınızı alın. Ücretsiz plan için kart gerekmez.