Kavramsal çerçeve nedir?
Araştırmada kavramsal çerçeve, bir çalışmadaki temel kavramların ya da değişkenlerin ve bunların birbiriyle nasıl ilişkili olmasını beklediğinizin haritasıdır. Genellikle oklarla gösterilen bir diyagram ve kısa bir açıklama olarak sunulur; neyi ölçeceğinize ve sonuçları nasıl yorumlayacağınıza yön verir. (Muhasebede “Kavramsal Çerçeve”, farklı bir konu olan IFRS Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve anlamına gelir.)
Kavramsal ve kuramsal çerçeve
- Kuramsal çerçeve: çalışmanızın dayandığı, öz belirleme kuramı gibi mevcut ve yerleşik bir kuram.
- Kavramsal çerçeve: bu çalışma için kurduğunuz, çoğu zaman bir ya da daha fazla kuram ile önceki bulgulardan yola çıkan kendi modeliniz.
Pek çok çalışmada ikisi de bulunur: kuram nedenini açıklar, kavramsal çerçeve ise neyi test edeceğinizi gösterir.
Kavramsal çerçevenin öğeleri
- Kavramlar ya da değişkenler: bağımsız, bağımlı ve çalışmadaki diğer değişkenler.
- İlişkiler: beklenen etkiyi gösteren oklar; biliniyorsa yönüyle birlikte.
- Aracı değişkenler: bir değişkenin diğerini nasıl etkilediğini açıklayan değişkenler.
- Düzenleyici değişkenler: bir ilişkinin gücünü değiştiren değişkenler.
- Bağlam ve varsayımlar: çalışmanın ortamı ve veri olarak kabul ettikleriniz.
Örnek
Uyku ve sınav başarısı üzerine bir çalışma şunu önerebilir: uyku süresi (bağımsız değişken) bellek pekiştirmesini (aracı değişken) iyileştirir, bu da sınav puanlarını (bağımlı değişken) yükseltir; etki, sınavdan önceki gece tekrar yapan öğrencilerde daha güçlüdür (düzenleyici değişken). Her ok bir hipotez cümlesine ya da bir araştırma sorusuna dönüşür.
Kavramsal çerçeve nasıl yazılır?
- Araştırma sorunuzdan yola çıkın ve temel kavramları listeleyin.
- Bunların nasıl ilişkili olduğuna dair bilinenleri görmek için bir literatür taraması yapın.
- Diyagramı çizin; yalnızca bir gerekçeniz olduğu yerde ok ekleyin.
- Her ilişkiyi metinde açıklayın ve dayandığı kanıta atıf yapın.
- Analizden sonra çerçeveye geri dönün: tartışma bölümünde hangi bağlantıların doğrulandığını belirtin.
Nitel araştırmada
Nitel bir çalışmanın çerçevesi çoğu zaman daha esnektir: ölçülecek değişkenler değil, analize yön verecek duyarlılaştırıcı kavramlar içerir. Analiz ilerledikçe değişebilir.
Kullanım alanı: Gerçek atıflarla literatür taraması oluşturucu