Rút bài báo là gì?
Rút bài báo là tuyên bố chính thức của một tạp chí rằng một bài báo đã công bố không còn đáng để dựa vào nữa, vì không thể tin cậy các phát hiện hoặc tính liêm chính của nó. Bài báo thường vẫn có trên mạng, được đánh dấu rõ là đã bị rút lại, kèm một thông báo rút bài giải thích lý do.
Vì sao bài báo bị rút lại
- Bịa đặt hoặc làm sai lệch dữ liệu.
- Đạo văn hoặc công bố trùng lặp.
- Những sai sót nghiêm trọng làm mất hiệu lực của kết luận, kể cả khi mắc phải một cách thiện chí.
- Vấn đề đạo đức, chẳng hạn thiếu sự đồng ý hoặc phê duyệt, hoặc quy trình phản biện đồng cấp (peer review) bị thao túng.
Quy trình rút bài báo
- Các nghi vấn đến với tạp chí từ độc giả, đồng tác giả, các cơ sở nghiên cứu hoặc chính các tác giả.
- Ban biên tập điều tra, thường theo hướng dẫn của COPE về đạo đức xuất bản.
- Nếu vấn đề được xác nhận, tạp chí công bố một thông báo rút bài liên kết với bài báo; bài báo vẫn truy cập được nhưng được đóng dấu chìm là đã bị rút lại.
Rút bài, đính chính, bày tỏ quan ngại và thu hồi
- Đính chính (correction): sửa một lỗi không làm lung lay kết luận.
- Bày tỏ quan ngại (expression of concern): một lời cảnh báo trong khi cuộc điều tra đang diễn ra hoặc khi kết quả của nó chưa rõ ràng.
- Rút bài báo (retraction): không thể dựa vào kết luận.
- Thu hồi (withdrawal): thường là gỡ bỏ trước khi xuất bản chính thức, ví dụ một bài báo đang in hoặc một bản tiền ấn phẩm.
Cách kiểm tra một bài báo đã bị rút lại hay chưa
Tìm thông báo trên trang của nhà xuất bản, và tra cứu cơ sở dữ liệu Retraction Watch, được Crossref mua lại vào năm 2023 và cung cấp miễn phí. Zotero tự động gắn cờ các mục đã bị rút lại trong thư viện của bạn. Đừng trích dẫn một bài báo đã bị rút lại làm bằng chứng; nếu bạn bàn về nó, hãy nói rõ rằng nó đã bị rút lại.
Tác động của việc rút bài báo
- Việc rút bài báo giúp sửa chữa hồ sơ khoa học và cảnh báo những độc giả có thể xây dựng tiếp trên công trình đó.
- Bài báo đã bị rút lại vẫn có thể tiếp tục được trích dẫn trong nhiều năm, vì thế việc kiểm tra rất quan trọng.
- Rút bài vì một sai sót trung thực là dấu hiệu của đạo đức nghiên cứu có trách nhiệm, không phải của hành vi sai trái.
Công cụ miễn phí: Công cụ kiểm tra tài liệu tham khảo và trích dẫn
Trường hợp sử dụng: Tìm nguồn cho mọi nhận định ngay khi viết