Chuyển đến nội dung

Phân tích gộp (meta-analysis) là gì?

Tìm hiểu phân tích gộp, phương pháp thống kê kết hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu để xác định xu hướng chung và rút ra kết luận dựa trên bằng chứng.

Chia sẻ

Phân tích gộp (meta-analysis) là gì?

Phân tích gộp (meta-analysis) là một phương pháp thống kê kết hợp kết quả của nhiều nghiên cứu về cùng một câu hỏi thành một ước lượng tổng thể. Gộp nhiều nghiên cứu cho ra câu trả lời chính xác hơn bất kỳ nghiên cứu đơn lẻ nào, và cho thấy các kết quả có nhất quán hay không. Thuật ngữ này do Gene Glass đặt ra vào năm 1976.

Phân tích gộp và tổng quan hệ thống

Tổng quan hệ thống là phương pháp tìm, lựa chọn và thẩm định tất cả các nghiên cứu liên quan; phân tích gộp là bước thống kê gộp các con số của chúng lại. Hầu hết các phân tích gộp nằm trong một tổng quan hệ thống. Không phải tổng quan hệ thống nào cũng có phân tích gộp: nếu các nghiên cứu quá khác nhau để kết hợp, bài tổng quan sẽ trình bày một tổng hợp tường thuật thay thế. Không phương pháp nào “tốt hơn”; chúng đáp ứng những nhu cầu khác nhau.

Phân tích gộp được thực hiện như thế nào

  1. Câu hỏi và đề cương: xác định quần thể, can thiệp, đối chứng và kết cục, rồi đăng ký đề cương (chẳng hạn trên PROSPERO).
  2. Tìm kiếm và lựa chọn: như trong một tổng quan hệ thống, được báo cáo bằng sơ đồ PRISMA.
  3. Trích xuất quy mô ảnh hưởng (effect size): chẳng hạn hiệu số trung bình chuẩn hóa, tỷ số chênh hoặc hệ số tương quan từ mỗi nghiên cứu, cùng với cỡ mẫu và phương sai của nghiên cứu đó.
  4. Gộp chúng lại: mỗi nghiên cứu được gán trọng số theo độ chính xác, nên các nghiên cứu lớn hơn, chính xác hơn có sức nặng hơn.
  5. Chọn mô hình: mô hình ảnh hưởng cố định giả định có một ảnh hưởng thực duy nhất; mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên cho phép ảnh hưởng thực thay đổi giữa các nghiên cứu và thường sát thực tế hơn.
  6. Kiểm tra tính không đồng nhất: các chỉ số thống kê như I² cho thấy kết quả khác nhau bao nhiêu ngoài mức do ngẫu nhiên.
  7. Kiểm tra sai lệch xuất bản: biểu đồ phễu và các kiểm định như kiểm định Egger tìm kiếm những nghiên cứu nhỏ có kết quả âm tính bị thiếu.

Cách đọc biểu đồ rừng (forest plot)

Kết quả được trình bày trong một biểu đồ rừng: mỗi nghiên cứu một dòng (ảnh hưởng và khoảng tin cậy của nó), với một hình thoi ở dưới cùng biểu thị ảnh hưởng gộp. Nếu hình thoi không cắt đường không có ảnh hưởng, kết quả gộp có ý nghĩa thống kê.

Khi nào nên thực hiện phân tích gộp

Khi bạn có đủ nghiên cứu cùng đặt ra một câu hỏi, trên những quần thể tương tự, với các thước đo kết cục có thể so sánh được. Kết hợp những nghiên cứu rất khác nhau (“gộp táo với cam”) sẽ cho một câu trả lời chính xác cho một câu hỏi vô nghĩa.

Phân tích gộp của các phân tích gộp

Tổng quan ô (umbrella review) kết hợp các tổng quan hệ thống và phân tích gộp đã có về một chủ đề rộng, đưa ra cái nhìn tổng thể về bằng chứng trên nhiều câu hỏi.

Lời khuyên cuối

Một phân tích gộp chỉ tốt bằng các nghiên cứu nằm trong nó. Hãy làm theo Cochrane Handbook hoặc hướng dẫn PRISMA, và dùng phần mềm như RevMan, hoặc gói metafor trong R.

Trường hợp sử dụng: Công cụ tạo tổng quan tài liệu có trích dẫn thật

Bài nghiên cứu tiếp theo của bạn, với trích dẫn thật.

Mô tả bài nghiên cứu và nhận dàn ý trong một phút. Gói Miễn phí không cần thẻ.