Chỉ mục là gì?
Trong nghiên cứu học thuật, chỉ mục là bản ghi có cấu trúc mà một cơ sở dữ liệu lưu cho mỗi ấn phẩm: tác giả, nhan đề, tạp chí, năm và, hữu ích nhất, các thuật ngữ chủ đề do người lập chỉ mục gán. Chính việc tìm kiếm trên chỉ mục giúp cơ sở dữ liệu tìm được bài báo theo chủ đề, chứ không chỉ theo các từ có trong nhan đề.
Mục đích của việc lập chỉ mục
- Mô tả mỗi ấn phẩm một cách nhất quán, để các bài báo tương tự có thể được tìm thấy cùng nhau.
- Cho phép bạn tìm kiếm trên từng trường riêng: tác giả, tạp chí, chủ đề.
- Là nền tảng cho các bộ lọc như loại ấn phẩm, ngôn ngữ và năm.
Các loại lập chỉ mục
- Lập chỉ mục chủ đề: gán các thuật ngữ từ một bộ từ vựng có kiểm soát, như MeSH trong PubMed, ERIC Thesaurus hoặc Library of Congress Subject Headings.
- Lập chỉ mục tác giả và nguồn: ghi tên, đơn vị công tác và tạp chí theo một dạng chuẩn.
- Lập chỉ mục từ khóa: các từ khóa do chính tác giả đặt, hoặc các thuật ngữ được trích xuất tự động từ văn bản.
- Lập chỉ mục trích dẫn: ghi lại tài liệu tham khảo của từng bài báo, để bạn thấy ai trích dẫn ai (xem chỉ mục trích dẫn).
Vì sao thuật ngữ chủ đề quan trọng
Các tác giả mô tả cùng một ý bằng những từ khác nhau: “thanh thiếu niên”, “vị thành niên”, “người trẻ”. Một đề mục chủ đề gom tất cả lại, nên một lần tìm theo đề mục đó sẽ ra những bài báo mà tìm kiếm theo từ khóa có thể bỏ sót. Hãy mở một bản ghi phù hợp, ghi lại các thuật ngữ chủ đề của nó và tìm kiếm theo các thuật ngữ đó.
“Được lập chỉ mục trong” một cơ sở dữ liệu
Khi một tạp chí nói rằng nó được “lập chỉ mục trong Scopus” (indexed in Scopus) hoặc một cơ sở dữ liệu khác, điều đó có nghĩa là cơ sở dữ liệu ấy bao quát tạp chí và liệt kê các bài báo của nó. Việc được lập chỉ mục trong các cơ sở dữ liệu lớn như Scopus hay Web of Science thường được xem là dấu hiệu cho thấy tạp chí đạt các tiêu chuẩn chất lượng cơ bản.
Lời khuyên cuối
Kết hợp thuật ngữ chủ đề và từ khóa trong cùng một lần tìm kiếm: thuật ngữ chủ đề bắt được những bài báo dùng cách diễn đạt khác, còn từ khóa bắt được những bài báo mới chưa kịp được lập chỉ mục.
Trường hợp sử dụng: Tìm nguồn cho mọi nhận định ngay khi viết