Tạp chí học thuật là gì?
Tạp chí học thuật là ấn phẩm định kỳ đăng các bài viết học thuật do nhà nghiên cứu viết cho những nhà nghiên cứu khác trong cùng lĩnh vực: nghiên cứu gốc, bài tổng quan, bài lý thuyết và bình luận. Phần lớn tạp chí học thuật áp dụng phản biện đồng cấp (peer review). Tạp chí không phải là sách: tạp chí phát hành theo tập và số được đánh số, nay chủ yếu trực tuyến, và mỗi bài báo được trích dẫn riêng, thường kèm DOI.
Ví dụ về tạp chí học thuật
- Khoa học đa ngành: Nature, Science, PNAS.
- Y học: The Lancet, The BMJ, The New England Journal of Medicine.
- Tâm lý học: Psychological Science, Journal of Personality and Social Psychology.
- Giáo dục: British Educational Research Journal, Review of Educational Research.
- Kinh tế và kinh doanh: American Economic Review, Academy of Management Journal.
- Khoa học nhân văn: Past & Present, PMLA.
Riêng với các ngành khoa học tự nhiên, xem tạp chí khoa học.
Tạp chí học thuật, tạp chí phổ thông và trang web
- Bài báo tạp chí học thuật do chuyên gia viết, chuyên gia thẩm định, có đầy đủ tài liệu tham khảo, và trình bày phương pháp cùng bằng chứng nghiên cứu.
- Tạp chí phổ thông (kể cả tạp chí ngành nghề) do nhà báo hoặc người làm nghề viết cho độc giả đại chúng hoặc giới chuyên môn, có biên tập nhưng không qua phản biện, và hiếm khi có tài liệu tham khảo.
- Trang web có chất lượng từ rất tốt đến không đáng tin cậy; phần lớn không qua phản biện, và nội dung có thể thay đổi mà không báo trước.
Cả tạp chí học thuật lẫn tạp chí phổ thông đều có thể hữu ích, nhưng thông thường chỉ bài báo tạp chí học thuật mới được tính là nguồn học thuật.
Mô hình truy cập
- Thuê bao: thư viện trả phí; người đọc truy cập qua cơ sở của mình.
- Truy cập mở: đọc miễn phí, thường được tài trợ bằng phí xử lý bài báo.
- Lai (hybrid): tạp chí thuê bao cho phép mở từng bài báo riêng lẻ với một khoản phí.
Đánh giá một tạp chí
- Chỉ số: hệ số tác động (impact factor), CiteScore và SJR (xem mức độ ảnh hưởng của tạp chí); ở các trường kinh doanh tại Anh, còn có Chartered ABS Academic Journal Guide.
- Lập chỉ mục: tạp chí có được liệt kê trong Scopus, Web of Science hoặc DOAJ hay không.
- Dấu hiệu cảnh báo tạp chí săn mồi: lời mời gửi bài mà bạn không hề yêu cầu, hứa hẹn phản biện rất nhanh, phí không rõ ràng, ban biên tập mà bạn không thể xác minh.
Chọn tạp chí cho công trình của bạn
Hãy đọc các số gần đây để xem bài của bạn có phù hợp không, làm theo hướng dẫn dành cho tác giả thật cẩn thận, và so sánh thời gian phản biện cũng như các lựa chọn truy cập mở trước khi nộp bài cho tạp chí.
Trường hợp sử dụng: Công cụ viết bằng AI cho nhà nghiên cứu