Tóm tắt là gì?
Tóm tắt là bản tóm lược ngắn, có thể đọc độc lập, của một bài báo khoa học, luận văn hoặc báo cáo hội nghị, thường dài 150 đến 300 từ và đặt trước phần nội dung chính. Phần này cho người đọc biết nghiên cứu đặt ra câu hỏi gì, được thực hiện như thế nào, phát hiện ra điều gì và vì sao điều đó quan trọng, để họ quyết định có nên đọc toàn bộ công trình hay không. Các cơ sở dữ liệu và công cụ tìm kiếm lập chỉ mục phần tóm tắt, nên đây cũng là cách mà phần lớn người đọc tìm thấy bài báo của bạn.
Các loại tóm tắt
- Tóm tắt thông tin: nêu mục đích, phương pháp, kết quả và kết luận, kèm các số liệu chính. Đây là dạng chuẩn cho nghiên cứu thực nghiệm.
- Tóm tắt mô tả: cho biết công trình đề cập đến những gì nhưng không nêu kết quả, giống một mục lục viết thành văn xuôi. Thường gặp trong khoa học nhân văn và ở các bài tổng quan hoặc bài lý thuyết.
- Tóm tắt có cấu trúc: một bản tóm tắt thông tin chia theo các tiêu đề cố định (Bối cảnh, Phương pháp, Kết quả, Kết luận), được nhiều tạp chí y khoa và sức khỏe yêu cầu.
- Tóm tắt phê bình: đồng thời đánh giá công trình; hiếm gặp trong bài báo khoa học.
Một số tạp chí còn yêu cầu tóm tắt bằng hình ảnh (graphical abstract): một hình duy nhất tóm lược phát hiện chính.
Tóm tắt gồm những gì?
- Bối cảnh và mục tiêu: một hoặc hai câu về vấn đề và câu hỏi nghiên cứu của bạn.
- Phương pháp: thiết kế, người tham gia hoặc tư liệu, và cách phân tích.
- Kết quả: các phát hiện chính, kèm số liệu ở những chỗ cần thiết.
- Kết luận: kết quả có ý nghĩa gì, và với ai.
Ví dụ về một bản tóm tắt thông tin
“Nhận xét của giảng viên hữu ích nhất khi sinh viên có thể dựa vào đó để chỉnh sửa, nhưng phần lớn nhận xét bằng văn bản lại đến sau khi điểm đã được chốt. Nghiên cứu này kiểm định liệu nhận xét trên bản nháp bài luận có cải thiện điểm cuối kỳ hay không. Sinh viên năm thứ nhất ngành tâm lý học (n = 120) được phân ngẫu nhiên vào nhóm nhận nhận xét của giảng viên trên bản nháp hoặc nhóm không được nhận xét bản nháp. Sinh viên được nhận xét bản nháp đạt điểm bài luận cuối kỳ cao hơn 6 điểm phần trăm (p = 0,01), với mức cải thiện lớn nhất ở cấu trúc và cách sử dụng bằng chứng. Nhận xét bản nháp là một cách ít tốn kém để cải thiện kỹ năng viết, và các trường đại học nên cân nhắc đưa nó vào quy trình đánh giá.” (Một ví dụ hư cấu, bản tiếng Anh dài 98 từ.)
Những gì không nên đưa vào tóm tắt
- Thông tin hoặc nhận định không có trong bài báo.
- Trích dẫn, hình, bảng và các đoạn trích dài.
- Từ viết tắt chưa được định nghĩa và biệt ngữ.
- Những lời hứa mơ hồ như “kết quả sẽ được thảo luận”; hãy nêu kết quả.
Độ dài, thì và từ khóa
- Độ dài: tuân theo giới hạn của tạp chí hoặc trường; kiểu APA khuyến nghị không quá 250 từ.
- Thì: dùng thì quá khứ cho những gì bạn đã làm và đã phát hiện, thì hiện tại cho ý nghĩa của chúng; xem thì của động từ.
- Từ khóa: nhiều tạp chí yêu cầu bốn đến sáu từ khóa bên dưới phần tóm tắt; hãy chọn những từ mà người đọc sẽ gõ khi tìm kiếm theo từ khóa.
Cách viết tóm tắt
Hãy viết phần này sau cùng, khi bài báo đã hoàn chỉnh. Lấy một hoặc hai câu then chốt từ mỗi phần (phần mở đầu, phần phương pháp nghiên cứu, phần kết quả, phần thảo luận), rồi lược bớt và ghép chúng thành một đoạn văn duy nhất. Kiểm tra xem một người chỉ đọc phần tóm tắt có nắm được phát hiện chính của bạn hay không. Với một luận án, phần tóm tắt thường dài hơn (tới 300 hoặc 500 từ) và trình bày đóng góp của từng chương.
Trường hợp sử dụng: AI hỗ trợ viết bài nghiên cứu