Eleştirel analiz nedir?
Eleştirel analiz, bir metni, çalışmayı ya da argümanı yakından inceleyip ne kadar iyi işlediğini değerlendirmektir: ne iddia ettiğini, hangi kanıtların onu desteklediğini, neyi varsaydığını ve neyi dışarıda bıraktığını. “Eleştirel” olumsuz demek değildir; kendi gerekçeli görüşünüze ulaşmak için güçlü ve zayıf yönleri tartmak demektir. (Proje yönetimindeki “kritik yol analizi” bununla ilgisi olmayan bir planlama yöntemidir.)
Betimleme, analiz ve değerlendirme
- Betimleme: kaynağın ne söylediği. “Smith 200 hemşireyle anket yaptı.” (Uydurma bir örnek.)
- Analiz: nasıl ve neden işlediği. “Anket, sakin bir ayda toplanan ve katılımcıların kendi bildirdiği stres düzeyine dayanmaktadır.”
- Değerlendirme: ne ölçüde ikna ettiği ve bundan ne çıktığı. “Bulgular stresi olduğundan düşük gösteriyor olabilir; dolayısıyla müdahale gerekçesi Smith'in vardığı sonuçtan daha güçlüdür.”
Değerlendirme ölçütlerinin çoğu analizi ve değerlendirmeyi ödüllendirir; yalnızca betimleme az puan getirir.
Eleştirel ve analitik yazı
Analitik yazı bir şeyin nasıl işlediğini ve parçalarının birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu açıklar. Eleştirel yazı bir adım öteye gider: yargıda bulunur, kaynağı başka kaynaklarla karşılaştırır ve bir tutum alır. İyi bir deneme ikisini de kullanır: analiz değerlendirmeyi destekler.
Eleştirel analize nasıl başlanır?
- Anladığınızdan emin olmak için argümanı iki ya da üç cümleyle özetleyin.
- İddiayı, kanıtı ve ikisini birbirine bağlayan akıl yürütmeyi belirleyin.
- Her birini sorgulayın: örneklem uygun mu, başka açıklamalar var mı, kanıt güncel mi, diğer çalışmalar ne buluyor?
- Kaynağın kendisini kontrol edin (bkz. kaynak değerlendirme).
- Genel yargınıza karar verin ve bunu tez cümlenizde belirtin.
Eleştirel yazı için yararlı ifadeler
- “Bu argüman ... varsayımına dayanmaktadır.”
- “Bulgular ... ile tutarlı olsa da ... olasılığını dışlamamaktadır.”
- “Bu yaklaşımın bir sınırlılığı ...”
- “Buna karşılık Lee (2021) ... bulmuştur.” (uydurma bir örnek)
- “Birlikte değerlendirildiğinde kanıtlar ... olduğunu düşündürmektedir.”
Son ipuçları
Eleştirel analiz, eleştirel düşünmenin uygulamadaki karşılığı ve güçlü bir literatür taramasının özüdür: kaynakları tek tek incelemek yerine birbiriyle karşılaştırın. Üslubunuzu adil tutun: yazarı değil, kanıtı eleştirin.
Kullanım alanı: Gerçek atıflarla literatür taraması oluşturucu